Mustafa Kemal'in 89 Yıl Sonra İlk Gazetesi Minber

merso · Moderator Kayıt: Sep 14, 2005 Mesajlar: 11753 Şehir: istanbul

Mustafa Kemal'in ilk gazetesi Minber'deki yazılar, 89 yıl sonra Erzincan Üniversitesi öğretim üyesi Yard. Doç. Erol Kaya tarafından kitap haline getirildi. 1 Kasım 1918'de yayımlanmaya başlayan gazetenin en önemli özelliği Mustafa Kemal Paşa'nın Milli Mücadele'yi başlatmak için Anadolu'ya geçmeden önceki en önemli çalışmalarından biri olması ve Mondros sonrası düşüncelerini öğrenme olanağı sağlaması… Minber, Mustafa Kemal ve arkadaşlarının entelektüel düzeyini ve 20. yüzyılın değerleri hakkındaki düşüncelerini yansıtması bakımından da çok önemli!

Osmanlı İmparatorluğu için sonun başlangıcı olan Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra, 1 Kasım 1918'de yayımlanan ve sadece 51 sayı çıkarılabilen Minber Gazetesi'nin son sayısının yayın tarihi 21 Aralık 1918.
Büyük boy ve tek sayfadan ibaret olan Minber, "siyasi, ilmi, edebi, yevmi (günlük) gazete" üst başlığıyla yayınlanmış. Sözlük anlamı "kürsü" olan ve gazeteye ad olarak seçilen "minber" daha çok camilerde hatibin hutbe okuduğu yüksek yeri de ifade ettiği için manevi bir anlama da sahip. Gazeteye bu adı kimin verdiği konusuysa tartışmalı. Fethi Okyar'ın anılarına göre gazetenin isim babası Mustafa Kemal! Ama Minber'in mevcut sayılarını tarayarak kitap haline getiren Erzincan Üniversitesi öğretim üyesi Yard. Doç. Erol Kaya, 'Hatıraları ve Söylemeyemedikleriyle Rauf Orbay' kitabına dayanarak bunun doğru olmayabileceğini belirtiyor: "Minber'in yayınlanmaya başladığı 1 Kasım 1918'de Mustafa Kemal Adana'daydı. Gazeteye bu adın konması Mustafa Kemal İstanbul'a gelmeden önce kararlaştırılmış olmalı. Nitekim Rauf Bey anılarında Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul'a geldikten ve sadaretten istifa eden Ahmet İzzet Paşa ile görüştükten sonra yeni kurulan Tevfik Paşa Kabinesi'ni düşürmek amacıyla Fethi Bey'in çıkardığı Minber'e ortak olduğunu yazıyor."
30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'nin uygulanması konusunda Osmanlı Hükümeti ile anlaşmazlığa düşen Mustafa Kemal Paşa, Yıldırım Orduları Grubu karargâhının dağıtılması ve Harbiye Nezareti (Savaş Bakanlığı) emrine verilmesi üzerine 13 Kasım 1918'de İstanbul'a dönmüştü. Mustafa Kemal'in payitahta dönmesinin ardından gazete yayınlama hazırlıklarına hangi koşullarda başladığıysa eski asker ve Adalet Partisi senatörü Fethi Tevetoğlu tarafından şu sözlerle özetleniyor:
"Mustafa Kemal Paşa'nın elinde maaşından arttırıp biriktirdiği üç-beş bin lirası bulunuyordu. Annesine ev almak istediği bu paranın mühim bir kısmını işletmek için bir ticaret işine koyarak kaybeden Mustafa Kemal Paşa, parasının son kalan bölümünü de Ali Fethi Bey ile kurdukları gazetenin sermayesine katmıştır."
Falih Rıfkı Atay ise Çankaya adlı kitabında o günleri şu sözlerle anlatıyor. "Gazetenin başında Fethi Bey var. Mustafa Kemal az da olsa sermaye koyanlar arasında. Bu yeni ticaret büsbütün tatlı. Yazacaksın, yazdıracaksın. Üstelik para da kazanacaksın.
Gazete müşterisi nedir; bir gazeteyi alanlardan yüzde kaçı ciddi yazı okur, yüzde kaçı meraklı havadisler ve tefrikalar peşindedir. Mustafa Kemal'in bunlar hakkında hiçbir fikri yok. O sanıyor ki o günkü gazetelerde Fethi Bey'den daha akıllı başyazar mı var, kendisinden daha iyi polemik ilhamları kim verebilir, o halde bu gazetenin sürümü de hepsinden daha yüksek olması pek tabii değil midir? Gazete teknesi, incir teknesi kadar da dayanmaz. Bütün komutanlık hayatından nesi kalmışsa, o da en çok sürmemesi için hiçbir sebep olmayan bu gazetede eriyip gider."
Kısa yayın yaşamı süresince Minber'in bir kez dağıtımı engellenmiş ve bazı yazılar sansür edilmiş. 10 Kasım 1918 günü basılan 10. sayının dağıtımı engellenince 11 Kasım 1918'de bir gün önceki engellemeyle ilgili şu satırlara yer verilmiş: "Kabinenin İstifası' başlıklı haberde 'Tevziine (Dağıtımına) müsaade edilmeyen (izin verilmeyen) dünki nüshamızda (sayımızda) buna dair birçok tafsilat (ayrıntı) verilmişti." Erol Kaya bunun dışında gazetenin yayımlanmasında herhangi bir aksama meydana gelmediğini belirtiyor. Ancak gazetenin üç sayısında başyazı yok! Çünkü 3 Aralık 1918'tarihli 32. sayıdaki "Paşam O Senin Harcın Değil" başlıklı başyazıyla 17 Aralık 1918 tarihli 16. sayının "Gizli Kuvvetler" başlıklı başyazısı sansür edilmiş. 22 Aralık 1918 tarihli son sayı da başyazısız
İlk sayıdaki başyazının başlığıysa "Felaketlerden İbret Alalım". Hatib takma adıyla kaleme alınan başyazıda içinde bulunulan durum ve çıkış yolu ifade ediliyor ve Minber'in yayımlanma amacı açıklanıyor. Bazı kaynaklara göre Hatib, Mustafa Kemal'in ta kendisi! Kaya bu yazı hakkında şu bilgiyi veriyor: "İçinde bulunulan durumdan çıkabilmenin yollarından biri olarak aydınların halka doğru yolu göstermesi olduğu belirtiliyor. Sürekli olarak uyanık olunması, durumun anlamaya çalışılması ve padişahla birlikte el ele birlikte çalışılması çağrısı yapılacağı vurgulanıyor. Amaç selamete giden yola hizmet etmek, şahıslarla uğraşmak yerine fikri anlaşmalara çalışmaktı. Başyazıya göre; fikirlerini serbestçe söyleyecekler fakat bunu yaparken kimseye taarruz ve tecavüz etmeyip ancak kendilerine bir saldırı olursa tabii olarak buna karşılık vermekten de geri durmayacaklardı."

AKTÜEL
_________________

Resimleri ve Videoları Görebilmek İçin Üye Olmanız Gerekmektedir
Foruma üye ol veya giriş yap

_____________________________________
Ya ver bana mihnetimce tâkat, Ya tâkatım olduğunca mihnet...