İngilizler, Orta Doğu'daki zengin petrol yataklarını denetim altında tutmak için
daha Birinci Dünya Savaşı yıllarından itibaren bazı faaliyetlerde bulunmuşlardı.
Bunlardan biri de Güneydoğu Anadolu'da kendi himayelerinde
bir devletin kurulmasıydı.
Lozan Antlaşması'yla bu oyun bozuldu. Fakat İngilizler, emellerinden vazgeçmediler.
Lozan'da halledilemeyen Musul sorununun görüşüldüğü sırada,
cumhuriyet rejimine karşı olanları kullanarak Güneydoğu ve
Doğu Anadolu illerinin
bir kısmında etkili olan bir ayaklanma çıkarttılar.
Şeyh Sait isimli kişinin başkanlığında çıkmış olan bu ayaklanmaya
Şeyh Sait Ayaklanması adı verilmiştir.
Şeyh Sait Ayaklanması, Ergani ilçesine bağlı Piran köyünde başladı
(13 Şubat 1925).
Kısa sürede etrafa yayıldı.
Muş, Elazığ ve Diyarbakır yöresinde etkili olan ayaklanmanın
bastırılması için hemen tedbirler alındı, önce sıkıyönetim
ilân edilerek olaylar yatıştırılmaya çalışıldı.
Bu yeterli olmayınca Başbakan Fethi Bey istifa etti.
3 Mart 1925'te başbakan olan İsmet İnönü,
ayaklanmanın bastırılması için hükümete geniş yetkiler veren
Takrir-i Sükûn Kanunu'nu
TBMM'den çıkardı. Diğer taraftan ordu birlikleri harekete geçirildi.
Yapılan plânlı askerî harekât ile, isyancılar dağıtılıp, elebaşıları yakalandı.
Suçlular İstiklâl Mahkemelerinde yargılandılar.
Suçlu görülenler çeşitli cezalara çarptırıldılar.
Yapılan soruşturmada isyancıların bir kısmının
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'na mensup oldukları belirlendi.
Bunun üzerine parti 3 Haziran 1925'te kapatılarak,
cumhuriyet rejimine yönelen önemli bir tehlike ortadan kaldırılmış oldu.
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
Giriş:
