Çerkez Ethem İsyanı

[hayal_t]

Çerkez Ethem Kurtuluş Savaşı'nda Kuvayı Milliye döneminin
önde gelen halk önderlerinden biridir.

1885 yılında Bandırma'da doğdu. Bandırma'nın bir köyü olan
Emreköy'e yerleşmiş Şapsığ Çerkes boyundan, Ali Bey'in
beş oğlunun en küçüğüydü. Ağabeyleri, İlyas ve Nuri beyler,
Rum eşkıyalarıyla çarpışırken ölmüşler, Reşit ve Tevfik beyler de
1901 ve 1902 yıllarında Harbiye'yi bitirerek subay çıkmışlardı.
Reşit Bey çeşitli cephelerde çarpıştı. 1919'da Meclisi Mebusan'a
Saruhan (şimdiki Manisa) Milletvekili olarak katıldı. Oradan Birinci TBMM'ye geçti.

Yeşil Ordu:
Büyük Millet Meclisi açıldıktan sonra Ankara'da birkaç cemiyet kurulmuştu.
Bunlardan biri de "Yeşil Ordu" idi. Henüz düzenli, yeni bir Türk ordusu
kurulmamıştı. Yeşil Urdu Cemiyeti, ordu kuruluncaya kadar millî dâvayı
benimsemiş ve güvenilir askerî kuvvetler vücuda getirmeye çalışacaktı.
Yeşil Ordu kurucuları arasında Çerkez Ethem, kardeşi Tevfik Bey ve
milletvekili Çerkez Reşit Bey gibi kötü niyetli bazı kimseler vardı.
Önceleri yalnız askerî nitelikte olan cemiyet, sonraları gizli ve siyasî
bir karakter almıştı. Yeşil Ordu Cemiyeti, Mustafa Kemal'in şahsî şöhret
ve nüfuzundan faydalanarak kuvvetlenmiş ve faaliyet alanını genişletmişti.
O sırada ayaklanmalarla meşgul bulunan Mustafa Kemal, bu mesele ile
yakından ilgilenmemişti. Kötü maksat güden cemiyet üyeleri, fırsattan
faydalanarak düzenli ordunun kurulmasına karşı cephe aldılar ve şu fikri
yaymaya çalıştılar: Ordudan fayda yoktur, dağılsın! Hepimiz kuvay-ı
milliyeci olalım! Cemiyetin bu tehlikeli gelişmesi karşısında Yeşil Ordu
derhal kapatıldı. Kuvvetine güvenen Çerkez Ethem ve kardeşleri düzenli
ordunun kurulmasına karşı cephe aldılar.


Çerkez Ethem ve Yeşil Ordu :
Çerkez Ethem, millî müfrezenin komutanı ve Yeşil Ordu'nun kurucularından
idi. Anzavur'un takibinde, Bolu ve Yozgat isyanlarının bastırılmasında
gösterdiği başarılarından dolayı takdir edilmişti. Çerkez Ethem, kazanmış
olduğu bu nüfuz ve kuvveti, memleketin menfaati için değil, şahsî menfaati
için kullanmaya başlamıştı. Ayrıca milletvekili Reşit Bey vasıtasıyla
Büyük Millet Meclisinde taraftar toplamaya, muhalif bir parti yaratmaya ve
bu yol ile hükümeti devirmeye çalıştığı görülüyordu. Çerkez Ethem, emrinde
bulunduğu Batı Cephesi Komutanını dinlemiyordu. Hatta Yozgat'da yaptığı
bir konuşmada: Ankara'ya dönüşümde Büyük Millet Meclisi Reisini, Meclis
önünde asacağım demişti. Bunlardan ,başka Isparta'da oturmağa memur
edilen Demirci Mehmet Efe'yi hükümete karşı ayaklandırmaya kandırmış,
kardeşi vasıtasıyla da Yunanlılarla ilgi kurmuştu.
Eskişehir'de çıkan komünist eğilimli Yeni Dünya gazetesi Çerkez Ethem ve
kuvvetler i lehinde propaganda yapıyordu. Yeşil Ordu ve Kuvay-ı Seyyare
(Gezici Kuvvetler) ismini alan Çerkez Ethem kuvvetleri lehindeki bu
propagandalar halk arasında ve Mecliste birçok taraftar kazanmasına neden
oldu. Mecliste bile Çerkez Ethem'in kuvvetlerini, düzenli ordudan üstün
tutanlar vardı.


Çerkez Ethem'in isyanı :
Bu durum karşısında Çerkez Ethem ve kuvvetleri, artık Millî Mücadelede
faydalı olmaktan çıkmış, bir anarşi unsuru haline gelmişti. Mustafa Kemal,
süratle tedbir ,almazsa büyük bir isyan cephesi karşısında kalacağını
anlayarak derhal harekete geçti. Albay İsmet Bey'i Batı Cephesi
Komutanlığına tâyin etti. Güney Cephesi Komutanlığını da Refet Bey'e
verdi.
Albay İsmet Bey, Batı Cephesine gelince emrindeki kuvvetleri teftişe
başladı. Çerkez Ethem, kendi kuvvetlerini teftiş ettirmedi. Daha sonra
cephe komutanını tanımayarak doğrudan doğruya Meclis Başkanı ile
haberleşmeye başladı. Bu hareketler, Çerkez Ethem ve kardeşlerinin Büyük
Mi11et Mec1isi Hükümetine karşı isyana karar verdiklerini gösteriyordu.
Artık Ethem'e karşı silâhlı kuvvetle direnmekten başka çare kalmamıştı.
Asi Ethem kuvvetleri üzerine harekete geçildi. Albay İsmet ve Refet Beyler
yönetimindeki kuvvetler asileri dağıtarak Kütahya'yı işgal ettiler. Asiler
Gediz'e doğru çekilmeye başladılar. Yunanlılarla birleşmek fikrinde
olmayan bir kısım çete reisleri ve asiler Millî Kuvvetlerimize katıldılar.
Çerkez Ethem de kardeşleri ve adamlarıyla Gördes civarında Yunanlılara
sığındılar. Bu vatan hainleri, ihtirasları yüzünden millî varlığımızı
çiğneyen düşmanIar1a birleşmekten bile çekinmemiş1erdi. (11-13 Ocak 1921).
(arkadaşlar öğretmen ödev vermişti araştırmalarım sonucu
bu bilgilere ulaştım umarım sizinde işinize yarar



alıntı
_________________



Romantik Resimler